Het auditproces van Eclusief
Een toegankelijkheidsaudit voor drukwerk gaat verder dan een visuele controle. Eclusief onderzoekt hoe drukwerk functioneert in de praktijk: hoe ogen het ervaren, hoe materiaal zich gedraagt en hoe lezers hun weg vinden door de inhoud.
1. Kennismaking en doelbepaling
Elke toegankelijkheidsaudit drukwerk begint met een korte intake. We verkennen:
- Het doel van het drukwerk
- De doelgroep(en)
- Het type publicatie (magazine, programmaboekje, brochure, gids, jaarverslag)
- De gebruikscontext (daglicht, theaterlicht, zorgomgevingen, praktijkruimtes)
Deze fase is essentieel om de auditcriteria af te stemmen op de mensen voor wie het drukwerk bedoeld is. Een programmaboekje voor ouderen stelt andere eisen dan een brochure voor een algemeen publiek.
Hier leggen we de basis voor een auditproces dat naadloos aansluit op de praktijk.
2. Inventarisatie van het drukwerk
We verzamelen alle materialen die nodig zijn om een nauwkeurige toegankelijkheidsaudit voor drukwerk uit te voeren:
- Fysieke drukwerkexemplaren
- Drukbestanden voor typografisch onderzoek
- Informatie over papier, afwerking en formaat
Hoe volledig de inventarisatie is, bepaalt hoe precies de audit kan plaatsvinden.
3. Beoordeling volgens de EPAS-principes
De kern van elke toegankelijkheidsaudit is de beoordeling volgens de vier EPAS-principes:
- Zichtbaar
- Leesbaar
- Begrijpelijk
- Gebruiksvriendelijk
Samen vormen deze criteria het volledige toetsingskader voor drukwerktoegankelijkheid.
Het resultaat is een objectief beeld van de kwaliteit en gebruiksvriendelijkheid van het drukwerk.
4. Contrastmetingen en lichttests
Een essentieel onderdeel van de EPAS-werkwijze en een unieke stap binnen een toegankelijkheidsaudit drukwerk.
We testen:
- Kleurcontrast onder verschillende lichtbronnen
- Leesbaarheid bij warm licht, TL-licht, daglicht en schemer
- Reflectie op papier (glans, coating, structuur)
- Zichtbaarheid van foto’s, iconen en grafische elementen
- Veranderingen onder wisselende lichtintensiteit
Dit geeft een realistisch beeld van hoe drukwerk zich gedraagt in dagelijkse situaties iets dat je in een digitaal ontwerpbestand nooit volledig ziet.
5. Typografie- en structuuronderzoek
Een professionele toegankelijkheidsaudit drukwerk kijkt diep naar typografie en opbouw.
We analyseren:
- Lettertypes en hun leesbaarheid
- Puntgrootte en verhoudingen
- Regelafstand en kolombreedte
- Hiërarchie van koppen en tekst
- Ritme, structuur en paginacompositie
- Gebruik van witruimte
Deze stap laat zien waar leesbaarheidsproblemen ontstaan en hoe de inhoud toegankelijker kan worden gepresenteerd.
6. Materiaal- en productieonderzoek
Toegankelijk drukwerk is fysiek. Daarom beoordeelt een toegankelijkheidsaudit drukwerk ook:
- Papierdikte en doorschijnen
- Glansgraad en reflectie
- stabiliteit van het openliggen
- Omslag- en omslaggemak
- Bindingstype (geniet, gelijmd, gebonden)
- Formaat en hanteerbaarheid
Dit inzicht in de fysieke bruikbaarheid maakt EPAS wezenlijk anders dan digitale toegankelijkheidskaders zoals WCAG.
7. Analyse van begrijpelijkheid en logica
We onderzoeken of lezers zonder moeite hun weg vinden:
- Volgorde van hoofdstukken en inhoud
- Structuur van pagina’s
- Herkenbare patronen en visuele ankers
- Scanbaarheid en navigatiegewoonten
Hierdoor wordt duidelijk of de inhoud niet alleen aanwezig is, maar ook écht werkt voor de lezer.
8. Rapportage met concrete verbeteradviezen
Elke toegankelijkheidsaudit drukwerk resulteert in een compleet en helder rapport met:
- Bevindingen per EPAS-principe
- Foto’s, analyses en meetgegevens
- Een duidelijke prioriteitenvolgorde
- Concrete verbetervoorstellen voor ontwerp en productie
- Aanbevelingen voor materiaal en typografie
- Best practices voor toekomstige edities
Organisaties gebruiken dit rapport als praktische gids om hun drukwerk structureel te verbeteren.
9. Bespreking en begeleiding
Tot slot bespreken we alle bevindingen, beantwoorden vragen en adviseren we over vervolgstappen.
Veel organisaties ervaren dit moment als waardevol, omdat het inzicht geeft in:
- Hoe toegankelijkheid in drukwerk wordt beoordeeld
- Hoe ontwerp- en materiaalkeuzes het leesgedrag beïnvloeden
- Wat de grootste winstpunten zijn voor toekomstige publicaties
Waarom deze toegankelijkheidsaudit werkt
- Combineert ontwerpkennis, materiaalonderzoek en praktijktesten
- Onderzoekt drukwerk in realistische omstandigheden
- Maakt toegankelijkheid concreet, meetbaar en toepasbaar
- Richt zich op echte lezers, niet op theoretische modellen
- Sluit naadloos aan op de EPAS-standaard
Hierdoor ontstaat een betrouwbaar, professioneel en compleet beeld van de toegankelijkheid van elke publicatie van magazines tot programmaboekjes en jaarverslagen.